परिचय
नेपालको Newar समुदायमा Yomari विशेष महत्व राख्छ। यो चामलको पिठोबाट बनेको मिठाई हो जसमा चाकु (गुडको रस), तिल वा खोवा भरिन्छ। यसको विशेषता भनेको Yomari Punhi पर्वमा बनाइने परम्परा हो, जुन हिउँद सुरु भएको संकेत दिन्छ।
उत्पत्ति र सांस्कृतिक महत्व
- Yomari शब्दको अर्थ “स्वादिष्ट रोटी” भन्ने मानिन्छ।
- यसलाई समृद्धि, स्वास्थ्य र दीर्घायुको प्रतीक मानिन्छ।
- Yomari Punhi पर्वमा यसलाई देवता र पूर्वजलाई अर्पण गरिन्छ।
- Newar समुदायमा विवाह, संस्कार र धार्मिक अनुष्ठानमा पनि Yomari अनिवार्य परिकार हो।
हालको प्रवृत्ति
- २०२४ मा Nepal Tourism Boardले Yomari Punhi लाई “Kathmandu Valley मा अवश्य अनुभव गर्नुपर्ने सांस्कृतिक पर्व” भनेर प्रचार गरेको थियो।
- Lonely Planet र DelishGlobe जस्ता अन्तर्राष्ट्रिय साइटहरूले Yomari लाई नेपाल भ्रमण गर्ने पर्यटकका लागि “अवश्य चाख्नुपर्ने मिठाई” भनेर उल्लेख गरेका छन्।
- हालका रेस्टुरेन्टहरूले परम्परागत Yomari लाई आधुनिक शैलीमा प्रस्तुत गर्न थालेका छन्, जस्तै चोकलेट, चीज वा बदामको भराइ।
पोषण मूल्य
- Yomariमा प्रयोग हुने चाकु (गुड)मा फलाम र मिनरल्स पाइन्छ।
- तिलमा प्रोटिन र क्याल्सियम उच्च मात्रामा हुन्छ।
- चामलको पिठोले कार्बोहाइड्रेट प्रदान गर्छ।
- यसरी Yomari स्वादिष्ट मात्र नभई पोषणयुक्त पनि हुन्छ।
🍴 योमारी बनाउने विधि (घरमै)
01
सामग्री तयार गर्नुहोस्चामलको पिठो, चाकु (गुड), तिल, घिउ, पानी र आवश्यक मसला तयार गर्नुहोस्।
02
पिठोको आटा बनाउनुहोस्चामलको पिठोलाई तातो पानीमा मिसाएर नरम आटा तयार गर्नुहोस्।
03
भराइ तयार गर्नुहोस्चाकु (गुड)लाई पगालेर तिल मिसाउनुहोस्, चाहिँमा खोवा वा चोकलेट पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ।
04
Yomariको आकार दिनुहोस्आटाबाट सानो गोलो बनाएर कोन आकार दिनुहोस् र भित्र भराइ हाल्नुहोस्।
05
बाफमा पकाउनुहोस्तयार Yomariलाई करिब १५–२० मिनेटसम्म बाफमा पकाउनुहोस्।
06
परोस्नुहोस्तयार Yomariलाई तातो–तातो पर्व वा विशेष अवसरमा परोस्नुहोस्।
Sources: Wikipedia – Yomari, Lonely Planet – Nepal Food Guide, DelishGlobe – Nepal Recipes
निष्कर्ष
Yomari केवल मिठाई होइन, यो Newar समुदायको सांस्कृतिक धरोहर हो। यसको स्वादले पर्वलाई विशेष बनाउँछ, यसको पोषणले स्वास्थ्यलाई बलियो बनाउँछ, र यसको परम्पराले नेपाली समाजलाई एकताबद्ध राख्छ। आजको आधुनिक युगमा पनि Yomari Punhi पर्वले हजारौं मानिसलाई एकसाथ ल्याउँछ, जसले नेपाललाई सांस्कृतिक रूपमा अझै समृद्ध बनाउँछ।